Таче Олык Ипайын Ипатий Степанович Степанов шочмыжлан 108 ий. Марий серызе почеламутчо кусарыше

Калыкым волгалтарымаш пост: Таче Олык Ипайын Ипатий Степанович Степанов шочмыжлан 108 ий 1912-1937. Марий серызе почеламутчо кусарыше. Олык Ипай 1912 ийын ӱярня тылзын 24-ше кечынже Озаҥ губерний Чарла уезд Тойметсола ялыште шочын. Ачаже Каври Степан икмарда кресаньык лийын ÿмыржӧ мучко мланде пашам ыштен чодырам руэн смола заводышто шÿйым тегытым ямдылен ужален. Но илыш садак куштылемын огыл. Изинекак орлыкым ужын кушшыжла ончыкылык поэт еҥ ойгым чолга уш-акылым умылаш тÿҥалын. А ял илыш ял пÿртÿсын сöралже шÿм-чоныштыжо муро кумылым ылыжтеныт. Шочмо велысе мотор пÿртÿс ончыклык поэтын ушешыже келге да поро шарнымашым коден а варажым шуко почеламутым возаш кумылым пуэн. Тидын денак кылдалтеш дыр Олык псевдонимжат. Псевдонимым вес умылтарымашат уло: тудым тудлан марий классик С.Г. Чавайн тулартен пуэн. Кандаш ийым темымекыже 1920 ийыште Ипай Арынысе пеле кыдалаш школ-интернатыш тунемаш пура. 1923-1927 ийлаште тиде школым С.Г. Чавайн вуйлатен. Школышто драматический хоровой кружок-влак пашам ыштеныт ялысе калыклан чÿчкыдынак спектакль концерт ончыкталтын туныктышо ден тунемше-влак шке произведенийышт денат мастарлыкыштым оночыктеныт. Мутат уке тиде Олык Ипайлан ончыкылык илыш корныжым литератур дене кылдымаште моткоч кугу влиянийым полыш лийын. Арын школышто тунемме жапыштак Олык Ипайын икымше почеламутшо-влак шочыныт. 1927 ийыште Олык Ипай Йошкар-Олашке толеш да Марий педтехникумышко тунемаш пура. 1930 ийыште Москвашке тунемаш кая Всесоюзный кугыжаныш кинематографий институтын оператор факультетшын студентше лиеш. Олык Ипайлан институтым тунем пытараш ок логал. Кок ий гыч тазалыкше шинчаже начареммылан кӧра тудо Москвам коден Йошкар-Олашке пӧртылеш да Рвезе коммунист газет редакцийыште пашам ышташ тÿҥалеш У вий сылнымут журналыште ответственный секретарьын сомылжым шуктен шога. 1933 ий шорыкйол тылзыште Олык Ипайым Писатель ушемын поэзий секторын вуйлатышылан ойырат. Тунамак марий сылнымутым рушлашке кусарыме сомылым виктарыше комиссий чумыралтын тудын радамыш Олык Ипаят пурен. Олык Ипайым ынде моло калык поэт-влак сайын палаш тÿҥалыныт. Олык Ипайын тÿҥалтыш произведенийлаж кокла гыч эн виянлан Пиал почеламутшо шотлалтеш. Поэт изиж годымак чал черле кочаже деч сугынь ойым колын: Каваште пиалым кычал. А уныкаже тиде сугынь дене ок кӧнӧ: Илышын кочо тораште умбалне: Йÿлыш да шулыш Октябрь тулеш. Пиалже улмашын мландÿмбалне Пиалже мемнан деч лектеш. Шочмо кундемым марий ялым моктен пÿтынь тÿнямбал поэзийлан эҥертен поэт шке калыкшылан чапле деч чапле шÿм мурыжым пӧлеклен тыге 30-шо ийла кыдалне Пайрем Ильичын лампыже йÿла Шем чодыра да пасу Элнет почеламутлам савыктен луктын. Олык Ипай калык ойпогым пеш йӧратен тыге поэтын перож йымач Пире сылне йомак тоштыеҥ шомак негызеш серыме Актуган Айдар поэме-влак шочыныт. Фольклорым аклен поэт кугешнен ойлен: Куэрла кайык деч мый тунемым Муро семым шÿм-кылыш погаш. Олык Ипай А. Пушкинын Н. Некрасовын В. Маяковскийын произведений-влакыштым устан кусарен. Олык Ипай 19351937 ийлаште эпос сынан произведенийым возышыжла лирике шÿлышан ятыр почеламутым возен: Шыже кечын Тыланет Йолташем Ош висвисым тые кÿрлын Кок муро. Почеламутым рушлат возаш тÿҥалын. Тыге тудо шкенжын икмыняр почеламутшым Йыван Кырлян почеламутлажым рушлашке кусарен нуным Горький оласе газетлаште савыктен. Олык Ипайын ончыкылык творческий планже кугу лийын. Теҥыз гае кумда мыйын шонымаш возен тудо. Чевер тÿня кугу поэме. Онча чикта пукша у курым. Но поэт шкенжын поян шонымашыжым шуктен кертын огыл. Тудын илышыже 1937 ийыште 11 Кылме тылзын ÿмыр лугыч кÿрылтын. Олык Ипайым Кокшайск чодыраште Мендур шÿгареш тойымо маныт. Реабилитацийже 1956 ийыште лийын. Музыка kurbatov martynov a2 Монтаж: Служба видеомаркетинга марийэл марийсерызе муро народыРоссии йылме мариййылме марийскийязык шочмокече марийцымосквы,

#Йылме #Мариййылме #Марийсерызе #Марийскийязык #Марийцымосквы #Марийэл #Муро #Народыроссии #Шочмокече